Hechting
Wat is hechting?
Hechting is de emotionele band die een kind opbouwt met zijn ouders of andere belangrijke verzorgers. Deze band ontstaat al vanaf de zwangerschap en groeit verder door de dagelijkse momenten van contact, troost, nabijheid en zorg.
Wanneer je kind zich veilig voelt bij jou, leert het dat het op anderen kan vertrouwen. Vanuit die veilige basis durft een kind de wereld te ontdekken, nieuwe dingen te leren en steun te zoeken wanneer het moeilijk is.
Hechting gaat niet over perfect ouderschap. Het gaat erom dat je meestal beschikbaar bent, probeert te begrijpen wat je kind nodig heeft en steeds weer opnieuw contact maakt als er een misverstand of moeilijke situatie is geweest. Juist die momenten van herstel helpen een kind om zich veilig te voelen.
Een veilige hechting vormt een belangrijke basis voor de sociale, emotionele en mentale ontwikkeling van kinderen en jongeren.
Hoe herken je hechting?
Hechting is niet altijd zichtbaar, maar je kunt vaak herkennen hoe een kind de relatie met zijn of haar vader, moeder en/of verzorger ervaart.
Bij een veilige hechting zie je bijvoorbeeld dat een kind:
- troost zoekt bij een ouder wanneer het verdrietig, bang of overstuur is;
- zich laat geruststellen door een vertrouwd persoon;
- nieuwsgierig de omgeving verkent en regelmatig contact zoekt;
- plezier deelt met een ouder;
- steun durft te vragen als iets spannend is.
Als er veel stress, onveiligheid of ingrijpende gebeurtenissen zijn geweest, kan een kind ook andere signalen laten zien, zoals:
- moeite hebben om vertrouwen te hebben in anderen;
- veel bevestiging nodig hebben;
- zich terugtrekken;
- snel boos of angstig reageren;
- moeite hebben met afscheid nemen;
- weinig steun zoeken wanneer het verdrietig is.
Bij vaders, moeders en/of verzorgers kunnen zorgen over hechting zich uiten in gedachten zoals:
- “Voelt mijn kind zich wel veilig bij mij?”
- “Doe ik het goed genoeg?”
- “Waarom lijkt mijn kind afstandelijk of juist heel afhankelijk?”
- “Waarom lukt het contact soms zo moeilijk?”
Veel vaders, moeders en/of verzorgers stellen zichzelf dit soort vragen. Dat betekent niet automatisch dat er sprake is van een hechtingsprobleem.
Hoe vaak komt hechting voor?
Hechting is iets waar ieder kind en iedere ouder mee te maken krijgt. Elke (ongeboren) baby of jong kind ontwikkelt namelijk een hechtingsrelatie met belangrijke verzorgers. Zonder een relatie met anderen, kan een jong kind namelijk niet zelf overleven. Daarom zullen jonge kinderen uit zichzelf een band opbouwen met anderen om zich heen. De meeste kinderen bouwen een veilige hechtingsrelatie op met ten minste één ouder of verzorger. Vaak zijn er meerdere volwassenen waar kinderen een band mee opbouwen. Elke band kan er net iets anders uitzien en die verschillen zijn prima. Zo leert je jonge kind dat ieder anders kan reageren en naarmate je kind ouder wordt, leert het daar zelf ook flexibel op te reageren.
Het kan ook zijn dat er door patronen met de ouder niet altijd sprake is van je als baby veilig en vertrouwd voelen. Bijvoorbeeld omdat het jonge kind merkt dat de volwassene niet goed reageert op het kind, of doordat er door stress, problemen in het gezin, psychische klachten bij de ouder veel aandacht van de vader of moeder gaat naar andere zaken in plaats van naar de aandacht voor het kind. Dit maakt dat ouders soms twijfelen over de band met hun kind en of ze het wel goed doen. Als jij dat ook hebt, ben je niet de enige. Het ouderschap en hechting maakt soms onzeker. Zeker omdat er in Nederland steeds meer aandacht komt hoe ‘belangrijk die eerste 1000 dagen’, ‘Gehechtheid’ en ‘Kansrijke Start’.
Onthoud, de kwaliteit van relaties varieert door het leven en je kunt altijd herstellen. Als jij niet fijn bent gestart met je kind, kan dat ook weer anders worden, hoe lang jullie ook al onderweg zijn. Wat we nu weten over gehechtheid is dat de kwaliteit van de band door het leven heen kan verschillen.
Hoe ontstaat hechting?
Hechting ontstaat door duizenden kleine dagelijkse interacties tussen vaders, moeders en/of verzorgers en het kind. Denk bijvoorbeeld aan je baby troosten wanneer deze huilt, oogcontact maken tijdens het voeden, reageren op signalen van je kind, samen spelen, beschikbaar zijn op moeilijke momenten, luisteren naar gevoelens van jezelf, je partner of je kind. Steeds is er door de dag heen over – en weer contact en daardoor ontstaat de band tussen jullie.
Je kan al die kleine interacties plaatsen in het plaatje hieronder:
Cirkels van veiligheid en vertrouwen
De ouder-kind relatie is feitelijk een cirkel, zoals je hiernaast ziet. Er zijn meerdere cirkels. In welke relatie herken jij jezelf en je kind het beste? In welke cirkels herken jij je band met jouw beide ouders? Wat denk je, heeft jouw relatie met je kind te maken met hoe jij je verbonden voelde met jouw ouders?
De cirkels zijn ook vertaald in het Engels, Arabisch, Oekraïns, Pools en Noors.
In dit filmpje staat meer informatie over al die verschillende cirkels. Wil je dus meer weten over het werkt met hechting, laat je dan informeren door Anouk Spruit. Anouk is orthopedagoog bij Basic Trust en is onderzoeker op het gebied van hechting. Ze legt uit hoe de band met je kind groeit door afstemming.
Je kunt bij het Nederlands Jeugd Instituut meer lezen over het opbouwen van een band met je kind.
Hoe kan hechting de band met je kind(eren) beïnvloeden?
We hebben het hierboven gehad over de hechting met je kind en je algemene informatie vertelt over hechting. Je ziet aan de verschillen in de cirkels, dat de band tussen ouder en kind heel verschillend kan zijn. Zit je eenmaal in een patroon, dan blijft dit patroon vaak vanzelf doorgaan als je er niet actief iets in veranderd. En zo’n patroon kan best veel effect hebben op de manier waarop je met elkaar communiceert, hoe je met elkaar omgaat met emoties, hoe het gedrag van jezelf en je kind is thuis of buitenshuis en hoe je op elkaar vertrouwt. Soms voelen ouders zich onzeker, machteloos of schuldig als de band met hun kind niet zo soepel loopt. Misschien heb jij dat ook wel? Het is belangrijk om te weten dat hechting niet vaststaat. Relaties kunnen groeien, herstellen en sterker worden.
Veel ouders merken dat met de juiste ondersteuning het contact met hun kind weer warmer, rustiger en meer verbonden kan voelen. Dat is waarom we hieronder laten zien op welke manieren jij kan werken aan de band met je kind.
Ook jij hebt een band ontwikkeld met je eigen ouders
Maar hechting werkt natuurlijk ook breder. Want ook jij hebt ouders en/of verzorgers gehad, waar jij aan gehecht bent geraakt. Dat zal ook volgens de verschillende cirkels die hierboven staan zijn gegaan. Hoe zit dat bij jou?
Weten hoe je eigen gehechtheidsstijl is, kan een belangrijke vraag zijn, omdat de manier waarop jij zelf een band met je ouders hebt opgebouwd ook kan zorgen hoe jijzelf weer reageert op je eigen kind(eren). Het is dus best interessant om na te denken hoe hechting doorwerkt in jullie familiepatronen. Daarom kan het waardevol zijn om na te denken over jezelf en om bewuster stil te staan bij emoties die er bij jezelf opkomen.
Nadenken hoe dit bij jou werkt, en welke emoties er bij je opkomen als je ontspannen of gestresst bent is een onderdeel van mentaliseren. En als het lukt om te mentaliseren, kan dit weer een positief effect hebben op de band met je kind. Daarom hebben we ook informatie over mentaliseren voor je gebundeld.
Mentaliseren is het vermogen om jezelf en anderen te begrijpen in termen van gedachten, gevoelens, verlangens en intenties.
Het gaat erom dat je je bewust bent van je eigen gedachten en gevoelens, en dat je kunt nadenken over wat er in het hoofd van je kind omgaat. Door te mentaliseren, kun je beter afstemmen op de behoeften en emoties van je kind.
Waarom is mentaliseren zo belangrijk?
Omdat mentaliseren en reflecteren je helpen om de band met je kind te herstellen en te versterken. Door je bewust te zijn van je eigen gedachten en gevoelens, kun je beter begrijpen waarom je op een bepaalde manier reageert op je kind. En door te reflecteren, kun je nieuwe manieren ontdekken om met situaties om te gaan en positieve veranderingen in je interacties tot stand te brengen.
Neem de tijd om na te denken over je eigen gedachten, gevoelens en reacties als ouder.
Probeer je in de schoenen van je kind te verplaatsen en te begrijpen wat er in zijn of haar hoofd omgaat. Het vergt wat oefening, maar door te mentaliseren en te reflecteren kun je de band met je kind versterken en heeft dit een positieve invloed op jullie relatie.
Wat kun je doen?
Er zijn verschillende dingen die kunnen helpen om de band met je kind te versterken. Je weet zelf welke dingen het beste bij je passen. Sommige ouders vinden het fijn om informatie te horen, anderen vinden het fijn om een boek te lezen, andere ouders te ontmoeten en sommige ouders willen juist aan de slag. Daarom hebben we hieronder een verzameling gemaakt van betrouwbare informatie, waar jij uit kan kiezen wat je passend vindt. En twijfel je wat je kan doen omdat je het gevoel hebt dat je maar handvatten nodig hebt van een professional, omdat je zelf vastloopt? Plan dan gerust een kennismakingsgesprek.
Zelfhulp: er zijn voor je kind
Naar het gelijknamige boek “Er zijn voor je kind” van Marilene de Zeeuw & Carla Brok. In de zelfhulp hiernaast krijg je veel achtergronden hoe de band met je kind zich ontwikkelt, hoe je een veilige basis kan worden voor je kind en wat je kan doen als de band met je kind extra ondersteuning nodig heeft.
Podcast met informatie over hechting
Uitleg geven en woorden vinden
Spreken met je baby
Aan je kindje uitleggen hoe jullie band zich op een bepaalde manier heeft ontwikkeld, én hoe je kindje zich hier mogelijk bij heeft gevoeld kan een fijne stap zijn. Psycholoog Paulien Kuipers moedigt het spreken met je baby aan. Ze legt hierboven uit waarom. Paulien legt ook uit hoe je dit kunt doen als je zelf psychische klachten hebt gehad of nog steeds hebt.
Luister naar deze vader die met zijn zoon spreekt over de liefde van de moeder, die erg ziek is.
Aandacht, praten en lichamelijk contact
Er zijn verschillende manieren om aan de band met je kind te werken. Centrum voor Jeugd en Gezin Rijnmond deelt hieronder wat handige informatie:
Draagdoek en draagzak
Nog zo een relatief eenvoudige manier om de band met je jonge kind te versterken, is om je kindje dichtbij je te houden, bijvoorbeeld in een draagdoek/draagsysteem. Hieronder laat Centrum voor Jeugd en Gezin Rijnmond in een afspeellijst met 3 video’s zien hoe je vrij eenvoudig zelf een draagdoek kan maken én hoe je je kind in een draagzak draagt.
Alledaagse dingen die je kan doen die helpen om de band met je kind op te bouwen
De band met je baby of jonge kind opbouwen gaat eigenlijk de hele dag door. Er zijn verschillende dingen die je kan doen, die helpen om jouw kind het gevoel te geven van veiligheid en vertrouwen. Hieronder staan een aantal voorbeelden waar jij wellicht al wat van doet of misschien ook nog wel mee wil oefenen:
- Maak iedere dag bewust een paar minuten één-op-één contact.
- Volg de aandacht van je kind tijdens het spelen.
- Benoem gevoelens die je bij je kind ziet.
- Geef troost voordat je probeert gedrag te corrigeren.
- Wees nieuwsgierig naar wat er achter gedrag schuilgaat.
- Herstel contact na ruzie of conflicten.
- Zorg ook goed voor jezelf en neem rust waar mogelijk.
- Vraag steun aan mensen die je vertrouwt.
- Onthoud dat “goed genoeg” ouderschap voldoende is.
- Zoek door de dag heen vier kleine momenten van verbinding.
Help, ik word ongerust met al die aandacht rond hechting
We noemden het hierboven al even. Alles met ‘hechting’, het goed willen doen en je verantwoordelijk voelen, kan veel zijn. Zeker omdat er tegenwoordig veel aandacht bestaat rond onderwerpen als “het belang van de eerste 1000 dagen” en een “veilige hechting”.
Reuze belangrijk dat kennis rond het jonge kind groeit en aandacht krijgt, maar we merken dat het – jammer genoeg – ook meer stress zorgt bij ouders. In situaties waarin er al wat uitdagingen zijn , kan dit nog meer stress geven. Het opbouwen van een sterke band tussen een ouder en baby kan soms een uitdaging zijn. Bijvoorbeeld omdat je zelf al onzeker bent over het ouderschap, je gebrek aan steun voelt, je geen wens had om vader of moeder te worden of je wellicht bent overvallen door een vroege bevalling. Het kan ook zijn dat je mentale klachten ervaart of eerdere miskramen hebt gehad.
Weet dat je niet de enige bent. Al deze belemmeringen en soms tegenstrijdige gevoelens zijn vaker voorkomend in het ouderschap en er is ondersteuning beschikbaar om jou en je kind verder te helpen. Je mag je laten dragen. Het team van IMH Nederland en andere PIMH professionals kunnen je hierbij helpen. En weet dat je altijd nog op iets terug kan komen, ook veel later als je kinderen al groot zijn. In de uitleg van Paulien Kuipers hoor je dat je kinderen later altijd komen koffiedrinken om nog eens na te praten over iets.
Uitleg over moeizame ouder-kind relaties
Luister naar de uitleg van Marilene de Zeeuw die gaat over hoe de ouder-kind relatie normaal uitgroeit of juist onder druk komt te staan wanneer er stressvolle omstandigheden zijn.
De uitleg geeft je genoeg redenen om indien het nodig is, steun te zoeken bij het verminderen van je stress en het vergroten van je veerkracht. Je kunt ook zelf oefenen met het invullen van jullie stress en jullie bronnen van steun en veerkracht. Dat kan helpen om overzicht te krijgen én helpt bij het zetten van de eerste stap.
Uitleg over moeite met de band voelen
Een deel van de ouders mist voor kortere of langere tijd gevoel in de relatie met hun kind. Je kunt belemmeringen ervaren in het voelen van een band met je kindje. Vaak zijn angsten hierin een oorzaak, zoals de angst om opnieuw een kindje te verliezen na een miskraam of na een overleden kindje.
Ook andere verliezen kunnen je voorzichtig maken om je te binden aan zoiets kleins en kwetsbaars als je baby. Zoals wanneer je recent een ouder verloren hebt of een andere steunfiguur op wie je rekende. Soms kan boosheid over de omstandigheden waaronder je baby is ontstaan een reden zijn, zoals seksueel grensoverschrijdende ervaringen of seksueel misbruik. In andere situaties is het een zwangerschap met ernstige zwangerschapsmisselijkheid (Hyperemesis Gravidarum) of een hele nare bevalling die ouders terughoudend laat zijn naar hun baby.
Je bent niet de enige die zich zo voelt. Vele andere ouders ervaren dit ook, maar vaak wordt er niet over gepraat. Maar weet: dit gevoel hoeft niet voor altijd zo te zijn, het kan hersteld worden. Wat je hebt meegemaakt, blijft ongelofelijk naar en dat mag erkenning en verzorging krijgen. Ons behandelteam kan daarbij helpen. De liefde naar je kindje en de band tussen jullie kunnen daarnaast groeien.
Verstoren mobiele telefoons de band met je kind?
De meeste ouders brengen veel tijd door op hun mobiele telefoon (gemiddeld zo’n 3 uur per dag). We zijn allemaal gevoelig voor de verslavende invloed van sociale media. Er zijn aanwijzingen dat de mobiele telefoon en ander schermgebruik de relatie met je kind verstoort. Je bent minder emotioneel beschikbaar, meer in je bubbel en er breken meer ruzies uit als ouders op hun schermen kijken.
Het is goed alert te zijn, dat je tijdens je schermgebruik blijft checken wat je kind nodig heeft en om te oefenen met direct wegleggen als dit nodig is. Die vaardigheid maakt veel verschil voor kinderen. Daarnaast kun je schermvrije ruimtes afspreken (slaapkamer, eettafel) en schermvrije tijden (tussen 20.00 en 7.00 uur geen scherm).
Bekijk dit filmpje: Verpesten smartphones de band met je kind?
Zelfcheck hechting
Twijfel je hoe de band met je kind is? Dat kan best. Twijfel hoort bij de onzekerheid in het ouderschap. Maar blijft het gevoel bestaan dat je relatie met je kind(eren) onder druk staat? Of twijfel je over het ontstaan van een verstoorde relatie met je kind?
Check hieronder het gevoel van verbinding met je kind. De ene zelfcheck is geschikt voor ouders van pasgeboren baby’s, de andere voor ouders met een kindje ouder dan 8 maanden.
×
×
Heb je behoefte aan herkenning, steun of een plek om gewoon even je verhaal kwijt te kunnen? Via de online ouder community van IMH voor ouders krijg je als ouder gratis toegang tot betrouwbare informatie en steun van andere ouders. Je vindt er herkenning en een veilige plek om vragen te stellen over zwangerschap, opvoeding en ouderschap.
- Betrouwbare informatie van deskundigen over o.a. eten, huilen, slapen en ontwikkeling
- Ervaringen en steun van andere ouders
- Praktische tips en materialen die ook door professionals worden gebruikt
- Een veilige online omgeving waar je je vragen kunt stellen
- Maandelijkse online bijeenkomst met onze specialisten
Je bent welkom om mee te lezen, een vraag te stellen of actief in gesprek te gaan. Alles mag op jouw eigen tempo.
Het krijgen van een baby of het opvoeden van jonge kinderen kan veel vragen bij je oproepen. Soms kun je die vragen niet alleen beantwoorden, merk je dat je spanningen toenemen en dat jou mentale klachten steeds aanwezig zijn. Dan kan gespecialiseerde hulp jouw verder helpen.
Bij ons kun je terecht voor behandeling van psychische klachten en we zijn daarbij gespecialiseerd hoe je dit kan verminderen bij vaders en moeders van (ongeboren) baby’s en jonge kinderen.
Of je nu met grote of kleine zorgen rondloopt, wij luisteren en zoeken samen naar een aanpak. Dat kunnen wij zelf bieden, met onze collega behandelaren. Maar we hebben ook een breed netwerk en kunnen je adviseren over organisaties die bij je in de buurt zitten.
Via de kaart hieronder zie je eenvoudig welke professionals bij jou in de buurt actief zijn. Vind je het lastig zoeken of staan jouw wensen er niet bij? Plan dan als verwijzer of ouder een gratis kennismakingsgesprek, en we helpen je op weg.