Trauma door stress en onveiligheid (bij het jonge kind)
Trauma door stress en onveiligheid
In allerlei vormen kunnen gezinnen te maken krijgen met stress en onveiligheid. Bijvoorbeeld doordat er veel ruzies zijn thuis, doordat er een natuurramp heeft afgespeeld of er oorlog is.
Vaak denken we dat baby’s en jonge kinderen die spanning niet meekrijgen of dat ze de spanning zullen vergeten als ze ouder zijn. Maar zo werkt het helaas niet. We weten dat 90% van de baby’s en jonge kinderen een ruzie of spanning opmerkt. En ook al reageren ze niet zichtbaar, het kan zijn dat ze de spanning ook voelen en dat hun lichaam er toch op reageert met voor ons soms onzichtbare signalen (zoals een verhoogde hartslag of klamme handjes).
Op deze pagina hebben we aandacht voor de gevolgen van (chronische) stress en onveiligheid. Informatie over medisch trauma hebben we hier gebundeld.
Geweld thuis en trauma
Iedereen maakt weleens ruzie of komt in een situatie die heel gespannen is. Je kan dat niet altijd voorkomen. Ouders denken vaak dat (ongeboren) baby’s en jonge kinderen dit niet meekrijgen of denken zij voor hun gevoel bewust om te gaan met ruzies. Zo maken ze bijvoorbeeld geen ruzie in het bijzijn van de kinderen of denken ze dat de baby het niet niet meekrijgt doordat deze slaapt in de box. Maar zoals je hierboven hebt kunnen lezen, vangen jonge kinderen heel veel informatie en spanning op. Ook al kunnen ze niet vertellen wat ze merken, hun lichaam voelt de spanning wel.
Goedmaken als leersituatie
Het is daarom goed om uit te leggen aan je jonge kind dat er iets is en te vertellen dat jullie werken aan oplossingen. Benadruk dan dat de spanning niets met het kind te maken heeft. Zo hoeft je kind zich niet schuldig te voelen. Ook is het goedmaken na een ruzie belangrijk, want zo leert je kind dat ook na spannende situaties een relatie kan herstellen. Je bent zo een voorbeeld van hoe je spanning kan herstellen.
Probeer als het kan spullen heel te laten en geen fysieke ruzie te maken. Dit is een belangrijke regel om je kind te leren als hij of zij jong is. Ook daarbij ben je zelf een voorbeeld. Als je goed voordoet, leert je kind hiervan. Je kan bijvoorbeeld opletten welke woorden je gebruikt. Ook kan je een time-out nemen én je eerste reactie inhouden.
Meer informatie:
- Bij Safe women vind je online hulp voor moeders.
- De anonieme online hulp voor vaders is er nu nog alleen in het Engels, bij Caring Dads.
- De online hulp/cursus voor gescheiden ouders vind je bij Villa Pinedo.
- Centrum Seksueel Geweld is er voor meer informatie over seksueel geweld.
- Slachtofferhulp denkt met je mee als je slachtoffer bent van geweld en onveiligheid.
- Als je wilt dat het geweld stopt, maar je niet thuis kan blijven wonen is er vrouwen – en mannenopvang.
Preventie van trauma door onveiligheid
Iedere ouder neemt zich voor om er te zijn voor zijn of haar kind. Maar soms lukt dit niet en kom je in een situatie waarin er meer spanning is dan je wilt. Er kunnen allerlei redenen zijn waardoor je kind zich minder prettig en veilig heeft gevoeld dan je zou willen. Je kan dit herstellen. Juist als je bij jezelf merkt dat je het anders wilt, is dit een mooie stap tot verandering.
Voor de vele verschillende redenen, zijn er andere manieren van hulp. Maar het begint vaak eerst met iemand in vertrouwen nemen. Als je te weinig netwerk hebt, kan je zelf stappen zetten om je netwerk te vergroten. Meer mensen dan je denkt willen gezinnen met veel stress helpen en helpen je veerkracht te vergroten. In veel gemeenten kun je je netwerk uitbreiden door deel te nemen aan groepen, zoals de voorbeelden die hieronder staan. Kijk wat in jouw gemeente aanwezig is en past bij jouw situatie:
- CenteringZorg, georganiseerd door je verloskundige en de Jeugdgezondheidszorg in je gemeente met informatie over zwanger zijn en ouder worden.
- Lokale maandelijkse ouder-kind café, borstvoedingscafé of Mamacafé: wandel eens binnen.
- Cuddle & Care, een wekelijks ouder-kind café voor jonge ouders.
- Informele steun voor gezinnen door een ander gezin, een paar uur in de week.
- Informele steun door andere ouders die bij je langskomen bij Homestart.
- Digitaal daten voor een koffiedate of wandeling op Buurt Mama’s: de ontmoetingsplek voor mama’s.
- Stichting Mirro met een zelfhulpmodule over aanpakken van geldzorgen.
- Besloten groepen op Facebook of Instagram of andere oudercommunities.
Wat kan je zelf doen bij trauma van je kind
Niet alle nare gebeurtenissen veroorzaken een posttraumatische stressstoornis. Met de juiste opvang, zwakken posttraumatische stressreacties af. Ouders die de signalen van hun kind opmerken en emotionele veiligheid kunnen bieden, helpen hun kind de situatie te begrijpen en te verwerken. Zo kan de veiligheid worden hersteld. Niet altijd heb je daar als ouder invloed op. Ook het karakter van het kind kan meespelen in hoeverre je kind angstig blijft.
Wil je meer uitleg over hoe je als omgeving de eerste opvang van je kind kan doen, nadat er zich een nare ervaring(en) heeft voorgedaan? Kijk dan naar deze uitleg van traumatherapeut Marilene de Zeeuw.
Heeft mijn jonge kind een posttraumatische stressstoornis (PTSS)?
Twijfel je of je jonge kind een posttraumatische stressstoornis heeft? In deze informatiefolder krijg je meer uitleg over de symptomen. Je kunt vanaf 3 jaar deze PTSS screener invullen om in te schatten of je kind mogelijk een trauma heeft.
Er zijn daarvoor verschillende manieren om te kijken of dit klopt. Op dit moment is het het meest zinvol, om daarvoor naar een gespecialiseerde professional te gaan. Een IMH-specialist die ervaring heeft met trauma bij jonge kinderen kan hierbij helpen.
Wil je meer achtergrond over traumabehandeling bij baby’s? Lees dan dit artikel van traumatherapeut Marianne Went. Traumatherapeuten Carlijn de Roos en Frederike Scheper leggen met voorbeelden uit hoe EMDR bij preverbaal trauma eruit ziet. Carlijn de Roos vertelt ook hoe EMDR bij jonge kinderen werkt en benadrukt dat het belangrijk is om behandeling zo snel mogelijk in te zetten wanneer er aanwijzingen zijn voor PTSS. Uit de literatuur blijkt dat als klachten langer dan 6 maanden blijven bestaan, deze meestal niet vanzelf meer verdwijnen.
Luister naar het verhaal van de ouders van Nina
Voorlezen aan je jonge kind over nare ervaringen
Je baby of peuter neutraal en zonder oordeel vertellen wat er aan de hand is, helpt veerkracht bevorderen. Hier vind je tips om dit te doen met een voorlees- of prentenboek in de hand als je zoekt naar de woorden. Indien je niet in de gelegenheid bent om een boek te kopen, informeer dan bij de bibliotheek. Kinderen krijgen daar een gratis abonnement met het boekstartkoffertje.
- Oscar – over schrikreacties en kalmeren
- Sina – over verdriet en verlies
- Ik wil je iets vertellen – over kinderen die iets naars willen vertellen
- Mama kwijt – over een uiltje dat uit het nest valt en z’n moeder kwijt is (boek)
- Mama kwijt – over een uiltje dat uit het nest valt en z’n moeder kwijt is (animatie)
- Uilskuikentjes – over uiltje die bang zijn dat ze hun mama kwijt zijn
- Ukkepuk gaat ergens anders wonen – over uithuisplaatsing
Spreken met je kind over trauma
In de documentaire ‘Mijn vader, Nour en ik’ gaat Wiam Al-Zabari voor het eerst het gesprek aan met zijn vader. Waarom zijn ze gevlucht uit Irak? Waarom is dit nooit besproken?
Het is een liefdevolle en intense zoektocht naar de geschiedenis van zijn vader en familie, met de wens de invloed van alle trauma’s niet over te dragen. Op prachtige wijze spreekt Wiam met zijn zoon Nour over de verliezen en doorbreekt zo het trauma dat doorgegeven wordt in de generaties, te zien in een fragment op instagram.
Gespecialiseerde hulp bij trauma en onveiligheid?
Als er veel gebeurd is, kan het ook prettig voor je zijn om live een professional om hulp te vragen. Check hier gespecialiseerde hulpverleners: IMH Nederland, VEN en DAIMH. Een veelvoorkomende therapievorm die live gegeven wordt is Ouder Kind Trauma Therapie (OKTT).
Als geweld nog dagelijks plaatsvindt, kun je het beste Veilig Thuis bellen of mailen om te overleggen wat in jouw geval het beste is.
We hebben samen met Vakblad VROEG een Engelstalige website (met vertaalfunctie naar andere talen) met veel informatie over Trauma Informed Care voor ouders van jonge kinderen die vluchten voor een oorlog. We hebben deze pagina ook in het Turks voor de mensen die overweldigd zijn door de aardbeving in Turkije en Syrië.
Heb je behoefte aan herkenning, steun of een plek om gewoon even je verhaal kwijt te kunnen? Via de online ouder community van IMH voor ouders krijg je als ouder gratis toegang tot betrouwbare informatie en steun van andere ouders. Je vindt er herkenning en een veilige plek om vragen te stellen over zwangerschap, opvoeding en ouderschap.
- Betrouwbare informatie van deskundigen over o.a. eten, huilen, slapen en ontwikkeling
- Ervaringen en steun van andere ouders
- Praktische tips en materialen die ook door professionals worden gebruikt
- Een veilige online omgeving waar je je vragen kunt stellen
- Maandelijkse online bijeenkomst met onze specialisten
Je bent welkom om mee te lezen, een vraag te stellen of actief in gesprek te gaan. Alles mag op jouw eigen tempo.
Het krijgen van een baby of het opvoeden van jonge kinderen kan veel vragen…
Bij ons kun je terecht voor gespecialiseerde PIMH-behandelingen…
Of je nu met grote of kleine zorgen rondloopt, wij luisteren en zoeken samen naar een aanpak.
Ben je op zoek naar IMH-zorg voor jezelf of voor een gezin dat je ondersteunt?
Via de kaart hieronder zie je eenvoudig welke professionals bij jou in de buurt actief zijn…