Band met je kind

Wat wordt bedoeld met de band met je kind?

De term ‘band met je kind’ en hechting worden best wel vaak door elkaar gebruikt. Dat is logisch, er zit enorm veel overlap in. Hechting gaat heel specifiek over de manier waarop je kind emotioneel een band met je opbouwt, waarbij er allerlei neurobiologische aspecten en het gevoel van veiligheid meespelen. Het is een belangrijk onderdeel van de band met je kind opbouwen. Sommige ouders bouwen van het allereerst begin, wanneer de baby nog als foetus in de buik zit, al een band op met het ongeboren kind. Liefde, zorg en de verbondenheid met je baby, kan er al heel snel zijn. Die band kan uitbouwen naarmate je baby groeit. Bijvoorbeeld doordat je de buik aanraakt, praat tegen je baby of droomt hoe hij of zij eruit zal zien. Naarmate je kind opgroeit wordt die band vaak sterker. Maar het kan ook zijn dat de band met je baby in de je buik niet direct komt en dat die pas groeit, na weken of maanden. Er is geen vaste tijd voor.

Je kunt de band met je kind zien als een weg. Er ontstaat een band tussen jou richting je kind. Dat is één kant van de weg. En je kind zal zich ook steeds meer gaan hechten aan jou. Dat is de andere kant. Beide kanten hebben elkaar nodig. Als jij je verbonden voelt, ga je makkelijker zien wat je kind nodig heeft. En als jouw kind merkt dat jij er bent, groeit zijn of haar vertrouwen in jou. De band die je met jouw kind hebt, of jouw kind met jou gaat over de gezelligheid tussen jullie, je emotioneel veilig voelen bij elkaar en over de dingen die je samen meemaakt. Je kan voelen dat je een hele fijne band met je kind hebt, maar het kan ook zijn dat die stroef verloopt of helemaal niet als prettig en veilig voelt.

De band met je kind en de manier waarop je kind aan jouw gehecht is, gaat over cirkels. Cirkels waarin je even bij elkaar bent, omdat dit prettig voelt. Of omdat je kind overstuur is en jou nodig heeft. En het gaat aan de andere kant over de ruimte die jouw kind neemt en van je krijgt om zelfstandig de wereld te verkennen. En als het even weer spannend wordt, zoek je elkaar weer op. Ouders met baby’s hebben nog kleine cirkels; na de geboorte is een baby maar kort wakker, waarna het alle prikkels wil verwerken en weer rustig bij je op de borst wil liggen. Kleuters vinden het vaak al leuk om op een schoolplein te klimmen en klauteren, wat uitdaging te zoeken terwijl ze weten dat je op een afstandje toekijkt.

Hoe herken je hoe de band met je kind is?

Een band met je kind voel je vaak in kleine momenten. Elke band is uniek, maar er zijn een aantal dingen waarvan we weten dat dit een band fijn maakt of wat stroever. Lees de voorbeelden hieronder eens rustig door en ga maar eens bij jezelf na, hoe dat bij jullie zit.

Zo kan het voelen als de band goed voelt

• Je wordt warm van binnen als je kindje naar je lacht
• Je wilt je kind beschermen, ook als je heel moe bent
• Je mist je baby als je even weg bent
• Je bent nieuwsgierig: wat zou hij voelen? Waarom huilt ze nu?
• Je geniet van kleine dingen: samen in bad, het geurtje van een babyhoofdje, een eerste woordje

Je band met je kind hoeft niet altijd positief te voelen. En het kan ook zijn dat er momenten zijn waarop je niet zo bezig bent met de band, of misschien zelfs even niet voelt. Ook vaders en moeders met een sterke band zijn soms moe, boos of klaar met alles. Dat gevoel hoort erbij en kan soms op de voorgrond staan, maar ergens weet je dan wel: ‘het zit wel goed’.

Zo kan het voelen als de band band (nog) moeilijk is
Misschien herken je jezelf in één van deze zinnen:

• ‘Ik zorg goed voor mijn baby, maar ik voel er weinig bij’
• ‘Het voelt alsof ik op de automatische piloot sta’
• ‘Het lijkt wel of deze baby niet van mij is’
• ‘Als mijn kind huilt, word ik onrustig, boos of wil ik weglopen.’
• ‘Ik ben blij als iemand anders de zorg even overneemt.’
• ‘Andere moeders of vaders lijken het allemaal zo vanzelf te voelen. Waarom ik niet?’
• ‘Ik schaam me voor mijn gedachten, daarom zeg ik er niets over.’

Herken je dit? Dan ben je echt niet de enige. Deze gevoelens zeggen niets over hoeveel je om je kind geeft. Ze zeggen wel dat er iets is wat aandacht nodig heeft. Bijvoorbeeld vermoeidheid, stress, somberheid of een nare ervaring waardoor je op dit moment niet kan voelen wat je misschien zou willen voelen.

Hoe vaak komt het voor dat de band met je kind niet vanzelf komt?

Vaak vinden vaders of moeders het niet fijn om te praten over de band met hun kind, als die niet vanzelf komt. Daardoor weten we niet precies hoevaak dit voorkomt, maar uit de onderzoeken die er nu zijn, blijkt dat bij ongeveer 7% tot 11% van de ouders in de algemene bevolking de emotionele band of hechting met de baby in de eerste periode niet vanzelf of moeizaam tot stand komt. Onder ouders met psychische klachten, zoals een postpartum depressie of angstklachten, loopt dit percentage op tot 10% à 25% (en in sommige klinische groepen zelfs hoger). Dat betekent dat het dus best vaak voorkomt, terwijl het een lastig onderwerp is om er hardop over te praten.

Hoe kan de band met je kind ontstaan?

Een band groeit door heel veel kleine momenten samen. Je kijkt elkaar aan. Je troost. Je voedt. Je kindje grijpt je vinger vast. Elke keer bouwen jullie een stukje verder. Ook je lichaam helpt mee: bij huid-op-huidcontact en knuffelen maakt je lichaam het hormoon oxytocine aan. Dat wordt ook wel het ‘knuffelhormoon’ genoemd. Je ziet dus al, het opbouwen van een band is een biologisch en psychologisch proces. Het heeft dus echt even tijd nodig. Ook als je een band voelt, groeit die vaak over de tijd verder.

Soms gaat dat groeien wat moeizamer en zijn de cirkels zoals hierboven, niet zo mooi rond. Dat is nooit iemands schuld. Vaak spelen er een paar dingen tegelijk. Hieronder hebben we een aantal redenen opgesomd. Daarna zie je meer achtergrond informatie.

• Jullie hebben samen een moeilijke start. Je baby huilt veel, slaapt slecht of eet moeilijk. Het kan ook zijn dat jullie een moeizame bevalling hebben gehad, of een vroege scheiding (zoals een couveuse). De medische ingrepen, pijn of stress om jullie heen, kan het direct voelen van verbinding verstoren.
• Je kan zelf psychische belasting voelen. Bijvoorbeeld omdat er zich bij jou een postpartum depressie ontwikkelt, je veel stress hebt, angst of een onverwerkt eigen verleden (zoals hoe jij eigen jeugd hebt ervaren). Al die dingen beïnvloeden hoe jij je voelt, omdat ze stofjes die helpen bij het opbouwen van de band (oxytocine- en dopamine) verstoren.
• De werkelijkheid voelt soms ook anders dan alle plaatjes en sociale media die je zeet. In de maatschappij rust vaak de mythe op het ouderschap dat de roze wolk en onvoorwaardelijke liefde er vanaf seconde één moeten zijn. In de praktijk is het vaak een biologisch en psychologisch groeiproces, maar aan dit laatste wordt veel minder aandacht besteedt.

Hoe beïnvloedt jullie band, de manier waarop je met elkaar omgaat?

Als jullie band al fijn verloopt, zul je merken dat die groeit en dat dingen in je gezin en om jullie heen soepel lijken te gaan. Als je plezier hebt, heb je samen plezier. Als de ander iets leuks doet, wordt je ook blij. Als de één verdrietig of onrustig is, kan de ander er voor hem zijn. Of dat nu om de band tussen jou en je baby gaat, die tussen jouw kind en je partner of tussen je partner en jou…voelt de band fijn dan kan je met elkaar veel meer opvangen en zijn kleine stressvolle gebeurtenissen (bijvoorbeeld als je het even niet met elkaar eens bent, of als je even gehumeurd bent) ook eenvoudig opgelost is. De manier waarop jullie steeds nieuwe herinneringen maken en van elkaar leren, zorgt dat jullie band groeit. Jullie zitten in een fijne spiraal samen, jullie band en vertrouwen naar elkaar groeit.

Als je je weinig verbonden voelt met elkaar, kan het moeilijker zijn om de signaaltjes van je kind of van elkaar op te merken. Een zuchtje, een wegkijkend hoofdje, een lachje. Afstemmen op elkaar kost dan meer moeite. Je doet wat er moet gebeuren richting je kind, maar het voelt soms als een taak. Ouders die bij ons in behandeling zijn geweest, noemen dat ze aan het begin van de behandeling niet meer zagen hoe leuk hun kind was. Alles voelt zwaar. En als ze verder in de behandeling komen en meer ondersteuning voelen, merken ze ineens op dat er weer plezier is.

Kinderen hebben geen perfecte ouder nodig. Ze hebben een ouder nodig die er vaak genoeg is, en die het weer goedmaakt als het even misgaat. Dat goedmaken noemen we herstel. Juist door herstel leert je kind: ‘Ook als het even niet goed gaat, komt het weer goed.’. Een periode waarin je minder beschikbaar bent geweest, kan je weer herstellen. Heb je al andere kinderen, dan kan het in het begin soms voelen dat je band met je ene kind veel sterker voelt, dan met je baby. Dat is heel gewoon. De band met je eerdere kind(eren) is al verder gegroeid, die met je baby zal ook groeien.

Hier is het belangrijkste wat we graag willen dat je weet, is dat een band kan groeien en herstellen. Bij baby’s, bij peuters en ook bij oudere kinderen. Veel ouders voelen met de juiste steun weer meer verbinding. Met hun kind, met hun partner en ook met zichzelf. Je hoeft het niet alleen te doen.

---

Wat kun je doen?

Werken aan de band met je kind begint vaak met herkennen bij jezelf hoe je vindt dat het nu gaat en het ook willen toegeven: de band met je kind voelt niet zoals je zou willen, en je hebt hier last van. Je bent een goede vader of moeder, maar je zou je nog fijner voelen als je meer verbinding met je kind zou ervaren. Misschien zijn er fijne mensen om je heen, die je kunt vertrouwen en die met je mee willen denken. Deel je gevoel met hen, meestal lucht dit al een klein beetje op.

Als je dit eenmaal gedaan hebt, zijn er verschillende dingen die je kunnen helpen. Je weet zelf welke dingen het beste bij je passen. Sommige ouders vinden het fijn om informatie te horen, anderen lezen liever een boek, ontmoeten andere ouders of willen juist aan de slag. Daarom hebben we hieronder een verzameling gemaakt van betrouwbare informatie, waar jij uit kunt kiezen wat bij je past. En twijfel je wat je kunt doen, omdat je het gevoel hebt dat je handvatten nodig hebt van een professional omdat je zelf vastloopt? Plan vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.

Zelfhulp

Je hoeft en kan ook niet meteen alles te voelen. Gevoel volgt vaak na het doen. Het kan helpen als je meer informatie hebt, hoe het werkt in de band tussen ouder en kind. Daarom hebben we een zelfhulp geschreven en materialen voor je verzameld.

Podcast

Uitleg geven en woorden vinden

Aandacht, praten en lichamelijk contact
Er zijn verschillende manieren om aan de band met je kind te werken. Centrum voor Jeugd en Gezin Rijnmond deelt hieronder wat handige informatie:

Alledaagse dingen die je kan doen die helpen om de band met je kind op te bouwen
De band met je baby of jonge kind opbouwen gaat eigenlijk de hele dag door. Er zijn verschillende dingen die je kan doen, die helpen om jouw kind het gevoel te geven van veiligheid en vertrouwen. Hieronder staan een aantal voorbeelden waar jij wellicht al wat van doet of misschien ook nog wel mee wil oefenen:

• Maak iedere dag bewust een paar minuten één-op-één contact.
• Volg de aandacht van je kind tijdens het spelen.
• Benoem gevoelens die je bij je kind ziet.
• Geef troost voordat je probeert gedrag te corrigeren.
• Wees nieuwsgierig naar wat er achter gedrag schuilgaat.
• Herstel contact na ruzie of conflicten.
• Zorg ook goed voor jezelf en neem rust waar mogelijk.
• Vraag steun aan mensen die je vertrouwt.
• Onthoud dat “goed genoeg” ouderschap voldoende is.
• Zoek door de dag heen vier kleine momenten van verbinding.