Eetproblemen
Wat zijn eetproblemen bij je baby of jonge kind?
Veel ouders maken zich weleens zorgen over het eten van hun kind. Je baby drinkt maar een klein beetje, je peuter schuift het bord weg of eet alleen nog brood met hagelslag. Dat is heel herkenbaar en meestal hoort het bij een normale fase in de ontwikkeling. Kinderen hebben de ene week meer trek dan de andere, en het is ook heel normaal dat jonge kinderen nieuwe dingen eten eerst spannend vinden. Zowel moeders als vaders en partners kunnen zich hier flink druk over maken, want voeden voelt als een van de belangrijkste dingen die je voor je kind doet. Het houdt je kind tenslotte in leven.
Soms is het weigeren van eten meer dan een fase. Je spreekt van eetproblemen (of voedingsproblemen) wanneer eten of drinken langere tijd moeilijk blijft en je kind of jullie gezin daar echt last van heeft. Je kind eet bijvoorbeeld zo weinig of zo eenzijdig dat je je zorgen maakt over de groei, maaltijden duren heel lang, of je kind moet kokhalzen of overgeven bij bepaalde hapjes. Vaak is er dan ook veel spanning aan tafel ontstaan. Dat zegt niets over hoe goed jij als ouder bent. Het betekent wel dat het fijn kan zijn om hulp te zoeken, zodat eten weer een rustiger moment wordt voor jullie allebei.
Hoe herken je eetproblemen bij jonge kinderen?
Eetproblemen bij je kind kun je herkennen aan bijvoorbeeld heel kleine hoeveelheden eten of drinken, het mondje dichthouden of het hoofd wegdraaien zodra de lepel eraan komt, of alleen een paar vaste producten of één soort structuur (zoals glad en gepureerd) accepteren. Sommige kinderen kokhalzen bij stukjes, spugen eten uit of moeten overgeven. Andere kinderen lijken weinig honger te voelen, raken snel afgeleid of eten heel langzaam, waardoor een maaltijd een half uur of langer duurt. Soms zie je het ook aan het lichaam: je kind groeit minder goed, komt weinig aan of is vaak moe en hangerig.
Als vader of moeder wordt je ook geraakt door de eetproblemen. Misschien merk je dat je al uren van tevoren tegen de maaltijd opziet, dat je steeds aan het rekenen bent hoeveel je kind binnen heeft gekregen, of dat je jezelf betrapt op smeken, afleiden met een filmpje of toch nog een hapje proberen. Veel ouders voelen zich machteloos, onzeker of schuldig, en soms ook boos of verdrietig. Partners kunnen zich buitengesloten voelen als het eten vooral bij één ouder ligt, of juist de spanning overnemen. Ook opmerkingen van familie of andere ouders kunnen hard aankomen.
Zo kan er ongemerkt een vicieuze cirkel ontstaan: hoe meer jij je zorgen maakt en aandringt, hoe meer je kind zich verzet, en hoe gespannener het eten wordt. Dat is heel begrijpelijk en het overkomt veel gezinnen. Wil je meer weten over gezond en ontspannen eten in het algemeen, kijk dan ook op de pagina over eten. Gaat het vooral om de borst- of flesvoeding van je baby? Dan vind je meer op de pagina over voeding.
Hoe vaak komen eetproblemen bij jonge kinderen voor?
Eetproblemen komen bij jonge kinderen veel vaker voor dan ouders denken. Het is heel normaal dat baby’s en peuters periodes hebben waarin ze minder eten, nieuwe smaken weigeren of plotseling alleen nog maar een paar favoriete dingen willen. De eetontwikkeling gaat in golven: soms proberen kinderen van alles, en soms lijkt het alsof ze bijna niets willen. Ook baby’s kunnen fases hebben waarin eten moeizamer gaat, bijvoorbeeld door sprongetjes, vermoeidheid, ziekte of veranderingen in hun routine.
Voor een groot deel hoort dit bij de normale ontwikkeling. Jonge kinderen ontdekken de wereld via hun zintuigen, en eten is daarbij een heel spannend onderdeel. Smaak, geur, structuur, temperatuur alles is nieuw. Het is dus logisch dat ze soms terughoudend zijn of tijd nodig hebben om iets te durven proeven. Opvallend is dat de zorgen van ouders dan ook vaak groter zijn dan wat de groeicurve laat zien, en dat ook vaders en partners veel stress ervaren rond het eten. Je ziet aan deze aantallen al: je bent zeker niet de enige ouder die worstelt met eten. En gelukkig weten we ook dat eetproblemen met de juiste begeleiding meestal goed te verbeteren zijn.
Toch kan het gebeuren dat de stress rondom eten oploopt. Misschien merk je dat maaltijden steeds meer strijd geven, dat je je zorgen maakt over hoeveel je kind binnenkrijgt, of dat je kind structureel weinig eet. Wanneer eten niet meer vanzelf gaat, kan dat veel spanning geven, zowel bij jou als bij je kind. In zulke situaties is het heel begrijpelijk om extra steun te zoeken. Je hoeft het niet alleen te doen, en er zijn veel professionals die kunnen helpen om de eetmomenten weer rustiger en prettiger te maken.
Hoe ontstaan eetproblemen bij jonge kinderen?
Eetproblemen hebben bijna nooit één oorzaak. Meestal gaat het om een samenspel van wat je kind meebrengt, wat het heeft meegemaakt en hoe de maaltijden in de loop van de tijd zijn gaan verlopen. Mogelijke invloeden zijn:
- Een gevoelige mond of gevoeligheid voor geur, smaak of structuur van eten
- Moeite met kauwen, slikken of het verwerken van stukjes (mondmotoriek)
- Reflux (terugstromen van maaginhoud), krampjes, verstopping of een allergie
- Ziekte, een ziekenhuisopname of een periode met sondevoeding
- Nare ervaringen met eten, zoals verslikken, stikken of veel overgeven
- Vroeggeboorte of een moeizame start met drinken
- Een temperament dat snel overprikkeld raakt of weinig honger voelt
- Een ontwikkelingsprobleem, zoals autisme of een vertraagde ontwikkeling
- Spanning in het gezin of drukke, onvoorspelbare dagen
- Druk aan tafel die (heel begrijpelijk) ontstaat uit zorg
- Eigen ervaringen of zorgen van ouders rond eten en lichaam
Eetproblemen kunnen er heel verschillend uitzien. Bij sommige kinderen gaat het vooral om de hoeveelheid, bij anderen om heel weinig verschillende producten of om angst voor bepaalde hapjes. Wanneer een kind zo selectief of zo weinig eet dat de groei, de gezondheid of het dagelijks leven er ernstig onder lijden, kan er sprake zijn van ARFID, een eetstoornis waarover we een aparte pagina hebben. Kinderen die sondevoeding krijgen of hebben gehad, hebben vaak extra hulp nodig om eten weer fijn te leren vinden; ook daarover vind je meer op de pagina over sondevoeding. Het zegt niets over jouw kracht als ouder dat je kind moeite heeft met eten; het betekent dat jullie samen wat extra steun verdienen.
Hoe kunnen eetproblemen bij je jonge kind, de band met je kind beïnvloeden?
Wanneer eten steeds een strijd wordt, heeft dat vaak automatisch invloed hebben op jullie contact. Je kunt merken dat je gespannen aan tafel zit, dat je je zorgen maakt of dat je je onzeker voelt over je rol als ouder. Je kind kan jouw spanning oppikken en daardoor nog minder durven of willen eten. Soms voelt het alsof je alleen nog bezig bent met “hoe krijg ik er iets in?”. Dat kan de ruimte voor plezier, verbinding en ontspanning verkleinen. Gelukkig is de band met je kind veerkrachtig. Met rust, voorspelbaarheid en steun kun je de sfeer aan tafel verbeteren en weer meer genieten van kleine momenten samen.
Wat kun je doen?
Veel ouders merken dat eetmomenten lichter worden wanneer de druk aan tafel omlaag gaat. Eten hoeft niet perfect te gaan, en jouw kind hoeft niet elke dag hetzelfde te eten. Door de verwachtingen te verzachten ontstaat er meer ruimte voor rust en contact tijdens eetmomenten. Een vaste plek aan tafel, een voorspelbaar ritueel en een rustige omgeving helpen je kind om zich veilig te voelen rondom eetsituaties. Wanneer je kind weet wat er komt, kan het makkelijker ontspannen en durven proeven.
Het helpt om het tempo van je kind te volgen. Kleine stapjes zijn genoeg. Soms is één likje, één hapje of alleen maar kijken naar het eten al een hele overwinning. Nieuwe smaken hebben tijd nodig, en herhaling is daarbij belangrijk. Door steeds opnieuw op een milde manier iets aan te bieden, zonder druk, krijgt je kind de kans om op eigen tempo te ontdekken.
En misschien wel het belangrijkste: blijf mild voor jezelf. Jij doet wat je kan, en dat is genoeg. Eetproblemen zijn vaak ingewikkeld en emotioneel beladen, maar je hoeft het niet alleen te dragen. Met kleine stappen, rust en steun kun je de sfeer aan tafel weer vriendelijker en veiliger maken, voor je kind én voor jezelf. Hieronder hebben we verschillende materialen benoemd. De ene ouder vindt het fijn om wat te lezen, de andere ouder heeft liever direct ondersteuning. Kijk wat bij jullie situatie passend is. En twijfel je? Bespreek dan je twijfels met jullie huisarts of op het consultatiebureau. Misschien ben je al met je kind in het ziekenhuis of bij een diëitst. Zoek ze op, dan kunnen ze met je meedenken welke ondersteuning en aanpak passend is.
Zelfhulp: Aan tafel! Samen eten met je jonge kind
We hebben voor ouders met een matig etende peuter én veel stress aan de tafel de Zelfhulp Aan Tafel! Daar vind je veel informatie over de normale ontwikkeling van voeding en eten, wat er allemaal aan de hand kan zijn én welke professional je helpt bij welke oorzaak achter het slechte eten zit.
Als je kind extreem kritisch eet en/of een sonde heeft gehad, of nog steeds heeft, dan biedt Notube e-books en netcoaching aan. In Nederland raken ook steeds meer hulpverleners getraind in de multidisciplinaire methode SOS Approach to Feeding, die een Nederlandse Linkedingroep heeft. Bij Nee-eten! vind je ook meer informatie en herkenning over het opvoeden van een kind met eetproblemen,
Podcast
Uitleg geven en woorden vinden voor je kind
Spreken met je kind
Wanneer je merkt dat de eetontwikkeling bij je kind anders verloopt, kan het helpen om zacht te verwoorden wat er gebeurt; bij jou aan emotie en bij je kind. Dat noemen we ondertitelen. Kinderen voelen namelijk heel goed aan dat er spanning is rondom het eetmoment, en als niemand het uitlegt, gaan ze zelf een verklaring zoeken. Vaak denken ze dan dat het aan hen ligt. Een baby of peuter begrijpt de woorden die je uitkiest misschien nog niet heel precies, maar hoort wél jouw toon, rust en eerlijkheid. Een ouder kind heeft juist baat bij korte, eerlijke uitleg die past bij zijn of haar leeftijd.
Psycholoog Paulien Kuipers moedigt je aan om te spreken met je baby over wat er aan de hand is, en ook om de band met je kind te herstellen. Deze manier van praten kan je ook bij jonge kinderen gebruiken; door in simpele woorden uit te leggen dat er misschien spanning is en dat dit komt doordat jullie niet precies weten wat handig is rondom eten en drinken. Het is fijn als iemand je ondersteunt in het uitspreken naar je baby of kind. Paulien geeft in dit filmpje voorbeelden hoe je dit kan doen.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen:
- “Mama merkt dat ze gespannen is over het eten straks. Dat is mama’s gevoel, jij hoeft niets.”
- “Papa wil graag dat je eet, maar je mag zelf voelen hoeveel je buikje wil.”
- “Je vindt dit hapje spannend. Je mag eerst kijken en ruiken.“
- “Je hebt genoeg? Dan zijn we klaar. Fijn dat je bij ons aan tafel zat.”
- “Ik word even ongeduldig. Ik haal diep adem, dan gaat het weer.“
- “Dat was schrikken, dat stukje. Je bent veilig, je lichaam redt zich goed”
- “Papa en mama praten veel over eten, omdat we goed voor je willen zorgen. Jij doet niets fout.”
- Tegen een ouder kind: “Eten is voor jou soms moeilijk en dat snappen we. We gaan samen kijken wat helpt.“
- Tegen een broer of zus: “Je zusje heeft hulp bij het eten nodig, daarom krijgt ze soms iets anders. Jij bent net zo belangrijk.“
Je hoeft het niet perfect te doen. Soms lukt het om rustig te blijven en soms niet, en dat is helemaal oké. Wees mild voor jezelf: jij en je kind leren allebei, en elke maaltijd is een nieuwe kans. Jullie doen dit samen.
Tip de Muis wil niet eten
Tip is een lief klein muisje, dat net als ieder kind allerlei dingen meemaakt, zoals logeren, ziek zijn of naar de tandarts gaan. Hierdoor zijn de belevenissen van Tip heel herkenbaar voor peuters en kleuters Lees meer
Kikker en een heel bijzondere dag
Dit wordt een heel bijzondere dag, dacht Kikker aan het ontbijt. Haas had het gisteren nog gezegd. Maar wat er zo bijzonder aan was, dat wist Kikker niet. Lees meer
Alledaagse dingen die je kan doen om de druk aan tafel te verlagen
Kleine veranderingen in hoe jullie samen eten kunnen al veel verschil maken. Kies wat bij jullie past en probeer het een tijdje vol te houden; verandering gaat vaak in kleine stapjes.
- Verdeel de taken: Jij bepaalt wat er op tafel komt, wanneer en waar jullie eten. Je kind bepaalt of het eet en hoeveel. Dat haalt voor jullie allebei veel druk weg.
- Zorg voor vaste momenten: Vaste maaltijden en een paar kleine tussendoortjes op vaste tijden helpen je kind om honger te voelen. Probeer niet de hele dag door kleine hapjes of drinken aan te bieden.
- Houd de maaltijd kort: Een maaltijd die eindeloos duurt, wordt voor iedereen zwaar. Rond de maaltijd rustig af als je kind niet meer eet, ook als het bord nog niet leeg is.
- Bied nieuw eten zonder druk aan: Leg een klein beetje van iets nieuws naast iets wat je kind al lekker vindt. Kijken, ruiken en aanraken zijn ook stapjes, en vaak is herhaling nodig voordat een kind iets durft te proeven.
- Eet samen: Kinderen leren veel door naar jou en andere gezinsleden te kijken. Laat zien dat je zelf geniet van eten, zonder er commentaar bij te geven.
- Geen beloning of straf met eten: Probeer niet te onderhandelen (“nog drie hapjes, dan krijg je toetje”). Daardoor wordt eten juist een strijd.
- Maak het speels: Laat je kind meehelpen met boodschappen doen, groente wassen of de tafel dekken. Spelen met eten buiten de maaltijd, bijvoorbeeld met kleurige groenten, kan nieuwsgierigheid wekken.
- Houd het scherm uit: Afleiden met een filmpje helpt soms op korte termijn, maar je kind leert dan minder goed voelen wanneer het honger heeft of vol zit.
Als je samen met professionals werkt aan de eetsituatie
Krijg je hulp van bijvoorbeeld een logopedist, diëtist, kinderarts of een eetteam, dan kan dat even wennen zijn. Het is fijn als jullie je als ouders gezien en serieus genomen voelen. Belangrijk is dat de professionals die bij je betrokken zijn, samenwerken aan hetzelfde plan en dat ze ook samen met jullie overleggen wat er gedaan gaat worden. Meestal is er één professional die de regie heeft. Vraag aan hen, wie dat is. Zo wordt het voor jullie duidelijker wie wat doet en welke adviezen jullie het beste kunnen opvolgen.
- Vertel wat jij ziet: Jij kent je kind het best. Neem gerust een paar dagen een eetdagboekje bij of film een maaltijd, zodat de hulpverlener goed kan zien wat er gebeurt.
- Doe het samen: Probeer als ouders allebei bij afspraken te zijn, of bespreek thuis wat er gezegd is. Zo zitten jullie op één lijn en hoeft niet één ouder alles te dragen.
- Vraag om uitleg: Begrijp je een advies niet of past het niet bij jullie gezin? Zeg het. Goede hulp wordt afgestemd op jullie situatie.
- Let ook op jezelf: Zorgen over eten kunnen veel energie kosten. Als je merkt dat je zelf erg angstig, somber of uitgeput raakt, is het belangrijk om daar ook hulp bij te vragen, bijvoorbeeld via je huisarts.
Eet mijn kind echt minder goed dan andere kinderen?
Twijfel je of je jonge kind een voedingsprobleem heeft? Vul de vragenlijst voor voedingsproblemen in.
×
Professionele begeleiding
Bij IMH Nederland werken professionals met ervaring met ouders die kinderen opvoeden met eetproblemen en hoe dit doorwerkt in de ouder‑kind verbinding. We bieden:
- Online en fysieke gesprekken
- Consultatie en medebehandeling, als er al een behandelplan richt. Daarbij voegen wij onze expertise toe rondom advies en behandeling bij complexe eetproblemen
- Wij behandelen ouders, die door alle spanningen rondom de eetsituatie in huis, zelf overbelast zijn geraakt of nare herinneringen hebben aan medische situaties en eigen hulp nodig hebben
- Ondersteuning bij het versterken van de band met je kind
×
Heb je behoefte aan herkenning, steun of een plek om gewoon even je verhaal kwijt te kunnen? Via de online ouder community van IMH voor ouders krijg je als ouder gratis toegang tot betrouwbare informatie en steun van andere ouders. Je vindt er herkenning en een veilige plek om vragen te stellen over zwangerschap, opvoeding en ouderschap.
- Betrouwbare informatie van deskundigen over o.a. eten, huilen, slapen en ontwikkeling
- Ervaringen en steun van andere ouders
- Praktische tips en materialen die ook door professionals worden gebruikt
- Een veilige online omgeving waar je je vragen kunt stellen
- Maandelijkse online bijeenkomst met onze specialisten
Je bent welkom om mee te lezen, een vraag te stellen of actief in gesprek te gaan. Alles mag op jouw eigen tempo.
Het krijgen van een baby of het opvoeden van jonge kinderen kan veel vragen bij je oproepen. Soms kun je die vragen niet alleen beantwoorden, merk je dat je spanningen toenemen en dat jou mentale klachten steeds aanwezig zijn. Dan kan gespecialiseerde hulp jouw verder helpen.
Bij ons kun je terecht voor behandeling van psychische klachten en we zijn daarbij gespecialiseerd hoe je dit kan verminderen bij vaders en moeders van (ongeboren) baby’s en jonge kinderen.
Of je nu met grote of kleine zorgen rondloopt, wij luisteren en zoeken samen naar een aanpak. Dat kunnen wij zelf bieden, met onze collega behandelaren. Maar we hebben ook een breed netwerk en kunnen je adviseren over organisaties die bij je in de buurt zitten.
Via de kaart hieronder zie je eenvoudig welke professionals bij jou in de buurt actief zijn. Vind je het lastig zoeken of staan jouw wensen er niet bij? Plan dan als verwijzer of ouder een gratis kennismakingsgesprek, en we helpen je op weg.