Chronische stress
Wat is chronische stress?
Iedereen ervaart weleens stress. Stress helpt je om alert te zijn wanneer er iets belangrijks gebeurt of wanneer je voor een uitdaging staat. Meestal zakt die spanning weer als de situatie voorbij is.
Bij chronische stress blijft het stresssysteem echter langdurig actief. Je lichaam en geest krijgen dan weinig kans om te herstellen. Je kunt voortdurend het gevoel hebben dat je aan staat, alert moet blijven of nergens echt tot rust komt.
Gevoelens van onveiligheid kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. Onveiligheid hoeft niet altijd te betekenen dat er op dit moment gevaar is. Soms ontstaat het door langdurige zorgen, relatieproblemen, financiële problemen, ziekte, ingrijpende gebeurtenissen of ervaringen uit het verleden. Ook ervaringen uit je eigen jeugd kunnen invloed hebben op hoe veilig je je nu voelt. Chronische stress, of iets dat veel impact heeft gemaakt, werkt door op je zenuwstelsel. En dat put uit.
Voor ouders is het belangrijk om over dit onderwerp, chronische stress, te weten, omdat chronische stress invloed kan hebben op je welzijn, je ouderschap en de relatie met je kind. Tegelijkertijd betekent dit niet dat je tekortschiet als ouder. Veel ouders krijgen in bepaalde periodes van hun leven te maken met langdurige of chronische stress. Door te weten hoe dit werkt, kan je ook zorgen dat je hier zo goed mogelijk mee omgaat en dit de ontwikkeling van je kind zo min mogelijk beïnvloedt.
Hoe herken je chronische stress?
Chronische stress en gevoelens van onveiligheid kunnen zich op verschillende manieren uiten.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:
- Vaak gespannen bent
- Moeite hebt om te ontspannen
- Snel schrikt of alert reageert
- Veel piekert
- Slecht slaapt of vaak wakker ligt
- Geïrriteerd of prikkelbaar bent
- Je moeilijk kunt concentreren
- Vermoeid bent, zelfs na rust
- Het gevoel hebt voortdurend “aan” te staan
- Moeite hebt om anderen te vertrouwen
Ook lichamelijke klachten komen regelmatig voor, zoals:
- Hoofdpijn
- Nek- en schouderklachten
- Hartkloppingen
- Buikpijn
- Een opgejaagd gevoel
- Tandenknarsen en tandenklemmen
- Hyperventilatie
Als ouder kun je daarnaast merken dat je minder geduld hebt, sneller bezorgd bent of moeite hebt om te genieten van momenten met je kind.
Hoe vaak komt chronische stress voor?
Chronische stress komt veel voor en het lijkt ook steeds meer toe te nemen. In onze volle maatschappij, waarbij we altijd bereikbaar zijn, veel prikkels op ons afkrijgen en hele volle dagschema’s hebben komt er van alles op ouders af. Veel ouders ervaren gedurende kortere of langere tijd periodes waarin spanning, zorgen of gevoelens van onveiligheid een grote rol spelen.
De combinatie van opvoeden, werk, relaties, gezondheid, financiële verantwoordelijkheden en dagelijkse verplichtingen kan veel van ouders vragen. Daarnaast kunnen ingrijpende gebeurtenissen, zoals een moeilijke zwangerschap, een heftige bevalling, een scheiding, verlies of ziekte, zorgen voor langdurige stress. Het brein lukt het niet om zo’n ingrijpende gebeurtenis af te sluiten en daarmee blijft het lijf alert. Het brein wordt een soort waakhond, die je wil beschermen dat het nog een keer gebeurt en daarom let het bewust én onbewust op of er signalen zijn van buitenaf die weer doen denken aan die oude situatie(s).
Dit hele alertheidssysteem zit in ieder, zeker als je (in een korte tijd) veel hebt meegemaakt. Je bent dus zeker niet de enige wanneer je hiermee worstelt. Veel ouders ervaren op enig moment in hun leven dat spanning zich opstapelt en moeilijk verdwijnt.
Hoe ontstaat chronische stress veiligheid?
Chronische stress ontstaat meestal niet door één oorzaak. Vaak spelen meerdere factoren tegelijkertijd een rol. Hieronder staan een aantal factoren opgenoemd:
- Langdurige spanningen: wanneer problemen aanhouden zoals geldzorgen, mantelzorg, relatieproblemen of werkdruk, krijgt je lichaam weinig tijd om te herstellen
- Ingrijpende levensgebeurtenissen: een verhuizing, verlies van een dierbare, ziekte, traumatische ervaringen, een moeilijke zwangerschap of een ingewikkelde bevalling kunnen veel invloed hebben
- Opvoeding en eerdere ervaringen: de manier waarop er vroeger bij jou thuis met emoties, veiligheid en steun werd omgegaan, kan van invloed zijn op hoe je vandaag met stress omgaat.
- Relaties: conflicten, weinig steun ervaren of je alleen voelen kunnen gevoelens van langdurige stress versterken en kunnen je ook een onveilig gevoel geven
- Gezondheid: lichamelijke klachten, langdurige vermoeidheid of psychische klachten kunnen ervoor zorgen dat je stresssysteem langdurig actief blijft
- Ouderschap: de verantwoordelijkheid voor een baby, kind of jongere kan veel vragen van je aandacht en energie. Zeker wanneer je kind extra ondersteuning nodig heeft of zelf veel stress ervaart.
Soms ontstaat er een patroon waarbij spanning steeds opnieuw wordt geactiveerd. Gelukkig kunnen deze patronen met begrip, ondersteuning en behandeling vaak doorbroken worden.
Hoe kan chronische stress de band met je kind(eren) beïnvloeden?
Wanneer je langdurig gespannen bent, heb je vaak minder ruimte om signalen van je kind op te merken of erop te reageren zoals je eigenlijk zou willen.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:
- Minder geduld hebt
- Minder geduld hebt
- Sneller boos of geprikkeld reageert
- Moeite hebt om beschikbaar te zijn voor emoties van je kind
- Meer controle probeert te houden
- Je vaker terugtrekt of afsluit
- Minder kunt genieten van contactmomenten
Ook kinderen kunnen gevoelig zijn voor spanning binnen het gezin. Ze merken vaak wanneer een ouder zich zorgen maakt of veel stress ervaart.
Dat betekent niet dat de hechting automatisch onveilig wordt. Er zijn in iedere ouder-kindrelatie momenten van misverstanden, stress en herstel. Juist het steeds opnieuw contact maken en herstellen van verbinding helpt kinderen om zich veilig te voelen.
Veel ouders merken dat er met de juiste ondersteuning weer meer rust, vertrouwen en verbinding ontstaat. Je hoeft het niet alleen te doen.
Wat kun je doen?
Misschien voel je al weken of maanden spanning. Je slaapt slecht, je schrikt snel, je hebt een kort lontje. Of je voelt je juist leeg en vlak. Dan staat je stresssysteem al heel lang ‘aan’. Dat noemen we chronische stress.
Je lichaam is dan vooral bezig met overleven. Dat is slim, want zo beschermt het je. Maar het maakt het ook moeilijker om te genieten, te voelen en af te stemmen op je kind. Niet omdat je niet van je kind houdt, maar omdat er gewoon even geen ruimte is. Het goede nieuws: als je stress zakt, komt die ruimte vaak terug. Het betekent wel, dat het aan jou is om iets van verandering in gang te zetten. Deel je zorgen met iemand die je vertrouwt. Of als je al weet dat je professionele hulp nodig hebt, deel je verhaal met je huisarts, jeugdarts van het consultatiebureau of met een behandelaar die al bij je betrokken is. Zij kunnen met je meedenken wat een goede volgende stap zou zijn.
Als je iemand gevraagd hebt, om je te steunen zijn er vervolgens verschillende dingen die je kunnen helpen. Je weet zelf welke dingen het beste bij je passen. Sommige ouders vinden het fijn om informatie te horen, anderen vinden het fijn om een boek te lezen, andere ouders te ontmoeten en sommige ouders willen juist aan de slag. Daarom hebben we hieronder een verzameling gemaakt van betrouwbare informatie, waar jij uit kan kiezen wat je passend vindt. En twijfel je wat je kan doen omdat je het gevoel hebt dat je maar handvatten nodig hebt van een professional, omdat je zelf vastloopt? Plan dan gerust een kennismakingsgesprek.
Zelfhulp
Er kunnen allerlei redenen zijn waarom je meer stress ervaart. Daarom zijn er ook verschillende zelfhulpen die passend kunnen zijn. Zoals wanneer de stress komt, doordat jullie uit elkaar gaan. In die situaties is het belangrijk om te kijken wat jullie als ex-partners en ouders nog wel samen zo goed mogelijk voor je jonge kind kunnen zorgen.
Ook kan het zijn dat je al merkt dat de patronen in jullie gezin erg onder druk staan. Kijk dan wat je daaraan zou kunnen veranderen. De zelfhulp begrijpen en verbeteren van patronen in je gezin, kan daarbij helpen.
Daarnaast hebben wij nog verschillende andere zelfhulpen, zoals hoe je borstvoeding kan geven nadat je seksueel misbruikt bent of hoe je omgaat met ieder in huis die een kort lontje heeft.
Alle zelfhulpen zijn te vinden via deze pagina, waar je ze ook gratis kan downloaden.
De volgende suggesties kunnen helpen om meer rust en veiligheid te ervaren:
– Probeer regelmatig korte rustmomenten in te bouwen.
– Let op signalen van spanning in je lichaam.
– Bespreek zorgen met iemand die je vertrouwt.
– Verlaag verwachtingen wanneer je veel stress ervaart.
– Zorg voor voldoende slaap en herstelmomenten.
– Zoek dagelijks bewust contact met je kind, ook al is het maar enkele minuten.
– Oefen ademhalings- of ontspanningsoefeningen.
– Sta stil bij wat op dit moment goed gaat.
– Beperk waar mogelijk onnodige prikkels.
– Vraag hulp wanneer je merkt dat je vastloopt.
– Wees mild voor jezelf. Goed genoeg ouderschap is voldoende.
– Herinner jezelf eraan dat herstel tijd mag kosten.
Podcast
Uitleg geven en woorden vinden
Spreken met je kind
Wanneer je je angstig, gespannen of overweldigd voelt, kan het helpen om zacht te verwoorden wat er in je gebeurt. Dat noemen we ondertitelen. Je jonge kind begrijpt de woorden misschien nog niet, maar wél jouw toon, rust en eerlijkheid. Het geeft duidelijkheid, veiligheid en helpt jullie allebei om weer contact te vinden.
Psycholoog Paulien Kuipers moedigt je aan om te spreken met je kind over wat er aan de hand is, en ook om de band met je kind te herstellen. Deze manier van praten kan je ook bij jonge kinderen gebruiken; door in simpele woorden uit te leggen dat er spanning is en dat dit komt doordat jij of je partner zich al langere tijd gestressd voelen. Het kan fijn zijn, als iemand je ondersteunt in het uitspreken naar je baby of kind. Paulien geeft in dit filmpje voorbeelden hoe je dit kan doen.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen:
- “Mama voelt zich al langere tijd gestresst, maar dat ligt niet aan jou.”
- “Ik heb een druk hoofd, ik ga heel even rustig zitten.”
- “Papa is moe, dus ik speel nu even niet. Ik ben zo weer bij je.”
- “Ik merk dat ik gespannen ben. Daarom gaan we nu lekker rustig aan doen”
- “Het is een beetje veel voor mij. Maar jij bent veilig, ik zorg voor ons.”
- “Ik voel me onrustig, daarom beweeg ik wat sneller. Jij doet het goed.”
- “Ik heb even tijd nodig om te kalmeren. Jij mag gewoon bij me zijn.”
- “Ik ben een beetje overweldigd en vind het even pittig, maar het komt goed.”
- “Ik vind dit spannend, maar we zijn samen.”
Je hoeft het niet perfect te doen. Het gaat om mildheid, eerlijkheid en het creëren van kleine momenten van verbinding. Door woorden te geven aan wat er in jou gebeurt, help je je baby om jouw emoties beter te begrijpen — en help je jezelf om weer een beetje ruimte te voelen. Dit kan je doen als je baby geb
Ouders zijn ook maar mensen
Ouder zijn is een erg veeleisend beroep. Veel ouders leggen de lat bovendien ontzettend hoog, waardoor ze steeds opnieuw het gevoel hebben te falen. Een parentale burn-out loert dan om de hoek. Lees meer
De mythe van normaal
In ‘De mythe van normaal’ laat Gabor Maté zien wat ‘normaal’ in een toxische maatschappij betekent voor trauma, ziekte en heling. Gabor Maté ontleedt de onderliggende oorzaken van onze fysieke en emotionele malaise, en legt hij verbanden tussen ons persoonlijk lijden en de druk van het jachtige bestaan. Lees meer
Zorg voor een goede basis: een dak, eten en kleding
Basisbehoeften voor jou en je gezin zijn zuurstof, slaap, eten, een dak boven je hoofd en kleren om aan te trekken. Helaas is dat niet voor ieder gezin vanzelfsprekend. Uit onderzoek blijkt dat 1 op de 5 huishoudens moeite heeft met het betalen van de noodzakelijke kosten en het lijkt alsof steeds meer gezinnen moeilijk rondkomen. Je bent dus níet de enige, maar vaak voelt het wel zo.
Om te zorgen dat de druk wat meer van je schouders afvalt, is het vragen van ondersteuning enorm belangrijk. Bij jouw gemeente is er vast een initiatief Kansrijke Start. Daar zouden ze ondersteuning moeten bieden als jij aangeeft dat de belasting te zwaar is. Een consulent kan dan met je meekijken, over bijvoorbeeld de de volgende zaken:
Wat kan je samen met andere (aanstaande) ouders doen?
Veel gezinnen waarin langdurige problemen spelen die niet gemakkelijk zijn op te lossen, lukt het wél om zo thuis mogelijk op te groeien met steun van anderen. Dat kan betekenen dat je je laat helpen door vrijwilligers uit je wijk of je gemeente. Veel gezinnen met veel stress hebben gemerkt dat deze vorm van informele steun, die geen officiële hulpverlening is, ontlasting bied en dat officiële hulp sneller stopte. Je moet en kan het niet alleen doen.
Misschien vind je aansluiting bij onze oudergroepen, vind je gehoor in de online ouderbijeenkomsten van IMH voor ouders of sluit aan bij een Centering Pregnancy groep bij jou in de buurt. Op deze website over Informele Steun kun je meer lezen over gezinnen uit je wijk of stad die je willen ondersteunen. Ze zijn bijna overal in Nederland te vinden: Samen Oplopen gezinnen, Buurtgezinnen, Steunouders of Homestart. Ook zijn er in Nederland intensievere vormen van (individuele) hulp (zoals VoorZorg), indien je in een situatie bent waar er veel speelt.
Professionele begeleiding
Bij IMH Nederland werken professionals met ervaring in het werken met vaders en moeders die langdurig stress hebben ervaren en ouder‑kind verbinding. We bieden:
- Online en fysieke gesprekken
- Begeleiding bij chronische stress zoals verschillende behandelingen, zoals Cognitieve Gedragstherapie, EMDR, Acceptance & Commitment Therapie en Schematherapie
- Medicatie in overleg met de huisarts of volwassen GGZ: medicatie kan effectief zijn, maar moet zorgvuldig worden afgewogen
- Ondersteuning bij het versterken van de band met je baby
- We kunnen onderdeel zijn van een breder gezinsplan, die vanuit de gemeente wordt gecoördineerd
×
Heb je behoefte aan herkenning, steun of een plek om gewoon even je verhaal kwijt te kunnen? Via de online ouder community van IMH voor ouders krijg je als ouder gratis toegang tot betrouwbare informatie en steun van andere ouders. Je vindt er herkenning en een veilige plek om vragen te stellen over zwangerschap, opvoeding en ouderschap.
- Betrouwbare informatie van deskundigen over o.a. eten, huilen, slapen en ontwikkeling
- Ervaringen en steun van andere ouders
- Praktische tips en materialen die ook door professionals worden gebruikt
- Een veilige online omgeving waar je je vragen kunt stellen
- Maandelijkse online bijeenkomst met onze specialisten
Je bent welkom om mee te lezen, een vraag te stellen of actief in gesprek te gaan. Alles mag op jouw eigen tempo.
Het krijgen van een baby of het opvoeden van jonge kinderen kan veel vragen bij je oproepen. Soms kun je die vragen niet alleen beantwoorden, merk je dat je spanningen toenemen en dat jou mentale klachten steeds aanwezig zijn. Dan kan gespecialiseerde hulp jouw verder helpen.
Bij ons kun je terecht voor behandeling van psychische klachten en we zijn daarbij gespecialiseerd hoe je dit kan verminderen bij vaders en moeders van (ongeboren) baby’s en jonge kinderen.
Of je nu met grote of kleine zorgen rondloopt, wij luisteren en zoeken samen naar een aanpak. Dat kunnen wij zelf bieden, met onze collega behandelaren. Maar we hebben ook een breed netwerk en kunnen je adviseren over organisaties die bij je in de buurt zitten.
Via de kaart hieronder zie je eenvoudig welke professionals bij jou in de buurt actief zijn. Vind je het lastig zoeken of staan jouw wensen er niet bij? Plan dan als verwijzer of ouder een gratis kennismakingsgesprek, en we helpen je op weg.