Zorgen over de ontwikkeling van je kind

Wat wordt bedoelt met zorgen over de ontwikkeling van je kind?

Veel ouders kijken met verwondering naar hoe hun kind groeit: de eerste lach, de eerste stapjes, de eerste woordjes. Bijna iedere moeder of vader vraagt zich ook weleens af of het allemaal wel goed gaat. Kruipt mijn baby niet te laat? Waarom zegt het buurmeisje al zinnetjes en mijn zoon nog niet? Dat vergelijken is heel normaal, want je wilt het beste voor je kind. Kinderen verschillen ook echt veel van elkaar: het ene kind is vroeg met lopen en later met praten, het andere kind precies andersom. Veel kinderen die ergens later mee zijn, halen dat gewoon in.

Soms blijft er toch een knagend gevoel. Je merkt dat je kind op één of meer gebieden anders reageert of achterloopt, bijvoorbeeld met bewegen, praten, contact maken of spelen. De zorgen worden groter, je blijft piekeren en het gaat je dagelijkse leven beïnvloeden. Misschien ben je bang dat er iets ernstigs aan de hand is, of voel je je niet serieus genomen door mensen om je heen. Deze pagina gaat over die periode van twijfel en onzekerheid: wanneer je je zorgen maakt, maar nog niet weet of er echt iets is. Is er al een ontwikkelingsprobleem vastgesteld? Lees dan verder op de pagina Ontwikkelingsproblemen.

Hoe weet je, of je je zorgen over de ontwikkeling van je kind moet maken?

Zorgen over de ontwikkeling beginnen vaak met kleine dingen die je opvallen bij je kind. Je kind maakt misschien weinig oogcontact, reageert niet goed als je zijn naam roept, brabbelt of praat weinig, beweegt stijf of juist heel slap, speelt anders dan andere kinderen of raakt erg snel overprikkeld. Ook problemen met slapen, eten of veel huilen kunnen soms een eerste signaal zijn dat een kind zich anders ontwikkelt. Soms zie je het zelf, soms maakt de kinderopvang, een opa of oma of de jeugdarts een opmerking die bij je blijft hangen.

In jezelf merk je vaak een mix van gevoelens. Je kunt onrustig zijn, veel piekeren en ’s avonds op internet zoeken naar antwoorden, waarna je je soms nog ongeruster voelt. Misschien schommel je tussen “Er is vast niets aan de hand” en “Er klopt echt iets niet”. Je kunt je schuldig voelen (“Heb ik iets gemist?”) of boos, omdat je het gevoel hebt dat niemand je zorgen deelt. Lichamelijk kan het zich laten zien in spanning, moe zijn of slecht slapen. Vaders en partners kunnen de zorgen anders ervaren: de één maakt zich meteen zorgen, de ander wil eerst afwachten. Dat kan botsen, terwijl jullie allebei hetzelfde willen: dat het goed gaat met jullie kind.

Je weet dat je er wat mee moet doen, als jezelf signaleert dat de ontwikkeling anders verloopt, of wanneer anderen dit aangeven. Je kan je zorgen dan delen op het consultatiebureau, misschien is er al een arts of therapeut bij jullie betrokken of bij de huisarts.

Merk je dat vooral het gedrag van je kind je zorgen geeft, zoals veel boosheid of driftbuien? Kijk dan ook eens op de pagina over gedragsproblemen.

Hoe vaak komt het voor dat de ontwikkeling van een jong kind anders verloopt en zorgen nodig zijn?

Zorgen over de ontwikkeling van je kind komen heel veel voor. Bijna alle ouders vragen zich op een moment af of hun kind wel op tijd is met iets, en het is precies daarom dat elk kind in Nederland regelmatig gezien wordt op het consultatiebureau. Bij een deel van de kinderen blijkt na een tijdje dat er niets aan de hand is en dat het kind gewoon zijn eigen tempo volgt. Bij een ander deel is extra onderzoek of ondersteuning nodig. Soms is de ondersteuning ligt, bijvoorbeeld een paar keer en soms blijkt er veel meer aan de hand en is intensieve therapie echt nodig.

Moeders zijn vaak degene die de zorgen als eerste uitspreken, maar ook veel vaders en partners lopen met vragen rond, al praten ze er soms minder makkelijk over. Je ziet al, je bent zeker niet de enige die zich zorgen maakt. En gelukkig weten we ook dat het helpt om je zorgen op tijd te bespreken: dan kun je samen kijken wat je kind nodig heeft.

Hoe ontstaan zorgen over de ontwikkeling van je kind?

Zorgen over de ontwikkeling ontstaan meestal doordat je iets opmerkt bij je kind dat anders is dan je verwacht. Hoe groot die zorgen worden, hangt ook af van de oorzaak en ernst van de ontwikkelingsproblemen en hangt ook af van hoe jij daar zelf mee omgaat. Dingen die een rol kunnen spelen:

• je kind ontwikkelt zich op één of meer gebieden anders of langzamer
• vergelijken met broertjes, zusjes of leeftijdsgenootjes
• opmerkingen van familie, de kinderopvang of het consultatiebureau
• zoeken op internet en sociale media, waar veel onrustige verhalen staan
• een moeilijke start, zoals een te vroege geboorte of een ziekenhuisopname
• ontwikkelingsproblemen of erfelijke aandoeningen in de familie
• eigen eerdere ervaringen, zoals een kind dat eerder ziek was of een verlies
• je niet gehoord voelen als je je zorgen deelt
• lang moeten wachten op onderzoek of een uitslag
• stress, vermoeidheid of somberheid bij jezelf, waardoor zorgen groter voelen

De zorgen kunnen er heel verschillend uitzien. Sommige ouders hebben één duidelijke vraag, bijvoorbeeld over het praten. Anderen hebben een vaag gevoel dat er “iets” is, maar kunnen het niet goed benoemen. En sommige ouders maken zich zorgen terwijl hun omgeving zegt dat alles prima is. Het zegt niets over jouw kracht als ouder dat je je zorgen maakt. Het laat juist zien hoe goed je naar je kind kijkt.

Hoe beïnvloeden zorgen over de ontwikkeling de band met je baby of oudere kind(eren)?

Als je je veel zorgen maakt, kun je gaan kijken naar je kind met een soort checklist in je hoofd: doet hij het al, doet zij het goed? Dan kan het lastig zijn om gewoon te genieten van samen zijn. Ook spanning en piekeren kunnen je minder beschikbaar maken voor je kind en voor de andere kinderen in het gezin. Dat is heel normaal. Maar de band met je kind is veerkrachtig en kun je altijd versterken of herstellen, ook terwijl de zorgen er nog zijn.

Een paar tips die kunnen helpen bij het versterken van de band met je kind:

• Zorg goed voor jezelf, ook in een periode van wachten en onzekerheid
• ‘Ondertitel’ je gevoelens: “Mama maakt zich een beetje zorgen, maar dat ligt niet aan jou.”
• Praat met je kind: vertel wat je ziet en doet, zing liedjes of lees samen een boekje
• Volg je kind in het spel, zonder dat het een oefening hoeft te zijn
• Kleine momenten van contact: een knuffel, samen in bad of even samen op de grond liggen

---

Wat kun je zelf doen?

Minder last hebben van zorgen over de ontwikkeling van je kind begint vaak met herkennen bij jezelf en het ook willen toegeven: je maakt je zorgen, je blijft erover piekeren en je hebt hier last van. Je bent een goede moeder of vader, maar je zou je nog fijner voelen als je meer duidelijkheid had en weer meer rust kon voelen. Misschien zijn er fijne mensen om je heen, die je kunt vertrouwen en die met je mee willen denken. Deel je gevoel met hen, meestal lucht dit al een klein beetje op. Bespreek je zorgen daarna met de jeugdarts of jeugdverpleegkundige van het consultatiebureau, je huisarts of de pedagogisch professionals op de kinderopvang op het Integraal Kindcentrum. Je hoeft niet te wachten tot de volgende afspraak: je kunt ook tussendoor bellen of een extra afspraak maken. Ook de huisarts kan met je meedenken. Samen kunnen jullie:

• bespreken wat jou precies opvalt en sinds wanneer
• kijken hoe je kind zich ontwikkelt, bijvoorbeeld met het Van Wiechenonderzoek op het consultatiebureau
• afspreken om je kind na een tijdje opnieuw te bekijken
• zo nodig verwijzen voor verder onderzoek, bijvoorbeeld naar een kinderarts, een audiologisch centrum (voor gehoor en taal) of een logopedist
• bedenken wat je thuis al kunt doen om je kind te stimuleren

Neem je gevoel serieus en wacht niet te lang met het bespreken van je zorgen. Jij kent je kind het beste. Als je je zorgen deelt en er blijkt niets aan de hand, dan geeft dat rust. En als er wel iets is, dan kan je kind sneller passende hulp krijgen. Voel je je niet gehoord? Dan mag je om een second opinion vragen of je zorgen nog eens met een andere zorgverlener bespreken.

Als jij je zorgen eenmaal gedeeld hebt, zijn er verschillende dingen die je kunnen helpen. Je weet zelf welke dingen het beste bij je passen. Sommige ouders vinden het fijn om informatie te horen, anderen lezen liever een boek, ontmoeten andere ouders of willen juist aan de slag. Daarom hebben we hieronder een verzameling gemaakt van betrouwbare informatie, waar jij uit kunt kiezen wat bij je past. Zo hoef je niet zelf eindeloos te zoeken op internet. En twijfel je wat je kunt doen, omdat je het gevoel hebt dat je hulp van een professional wil? Plan dan gerust een kennismakingsmoment.